|
Ülkeler
neleriyle ünlü?
AFGANİSTAN Ø Kuzeyinde Özbekistan, Tacikistan, Türkmenistan, güneyinde Pakistan, Doğusunda Çin, batısında İran. Ø Başkent Kabildir. Ø Ülke genelde dağlıktır.Üç bölüme ayrılır. Ø Kuzey Hindikuş, Bendi Türkistan Dağları ve Ceyhun Irmağı, Orta en dağlık yeridir.(hindikuş dağları).Güney kapalı havza, geneli çöl Ø Karasal iklim hakimdir. Ø Hayvancılık gelişmiştir. Ø Yer altı kaynakları bakımından zengindir.(Fakat teknoloji yetersizliği nedeniyle fazla işletilemez). Ø En önemli yer altı kaynağı doğalgazdır. Ø Halıcılık gelişmiştir.
LÜBNAN Ø Kuzeyinde ve doğusunda Suriye, güneyinde İsrail, batısında Akdeniz bulunur. Ø Başkenti Beyruttur. Ø Büyük bir bölümü dağlıktır.(ortasında Lübnan dağları, bekan vadisi, Asi ve Litani ırmakları, doğusunda Antilübnan dağları) Ø Kıyı kesiminde Akdeniz iklimi görülür. Ø 1975’ten önce (iç savaş) ortadoğunun en önemli turizm ve ticaret merkezidir. Ø Turunçgil, buğday, tütün, mısır, üzüm üretilir. Ø Tavukçuluk önemli hayvancılık faaliyetidir. Ø Sanayi gelişmemiştir. ÜRDÜN Ø Kuzeyinde Suriye, güneyinde Suudi Arabistan, doğusunda Irak, batısında Lübnan bulunur. Ø Başkenti Amman dır. NOT:Ülkenin batısında bulunan Batı Şeria 1907’den beri İsrail işgali altındadır. Ø Batı Şeria ile ülkenin doğusu arasında Gor çukurluğu vardır. Ø Şeria ve Zerta ırmakları ve Lut gölü bulunur. NOT:Lut gölü deniz seviyesinden yüzeyi395 m daha alçaktır. Ø Ülke geneline Akdeniz iklimi hakimdir. Ø Ekonomi tarım ve göçebe hayvancılığa dayanır. Ø En önemli yer altı kaynağı fosfattır. Ø Sanayi gelişmemiştir.
İSRAİL Ø Kuzeyinde Lübnan, güneyinde Mısır, doğusunda Suriye ve Ürdün, batısında Akdeniz bulunur. Ø Başkenti Tel-Aviv dir. Ø Gor çukurluğu, Taberiye gölü bulunur. Ø Genel olarak Akdeniz iklimi görülür. Ø Tarımsal üretim yüksek teknolojilerle yapılır. Ø Sanayi gelişmiştir. Ø Hammadde ithal eder, sanayi ürünleri ihrac eder. Ø Karayolu ağı çok gelişmiştir. NOT:Türkiye ile ilişkileri 1993 yılından sonra gelişmeye başlamıştır.(Filistin Kurtuluş Örgütü ile barış antlaşması imzalandı.)
SUUDİ ARABİSTAN Ø Başkenti Riyad dır. Ø Arabistan yarımadasının büyük bir bölümünü kaplar. Ø Ortadoğu ülkelerinin yüzölçümü bakımından en büyük olanıdır. Ø Kuzeyinde Ürdün, Irak, Kuveyt, güneyinde Yemen, güney doğusunda B.A.E. Umman, doğusunda Basra körfezi, batısında Kızıldeniz bulunur. Ø Ülkenin büyük bir kısmı çöllerle kaplıdır.(Rubulhali-Nüfud) Ø Sürekli akarsuları yoktur. Ø Yeryüzünün en sıcak ve en kurak yerlerindendir. Ø En önemli tarım ürünü hurmadır. Ø Nüfus, Hicaz, Asir ve Basra körfezi kıyılarında yoğunlaşmıştır. Ø En önemli yer altı kaynağı petroldür.(dünyada ABD den sonra 2.-bor hariç)(dünya rezervlerinin %25 i)
KUVEYT Ø Kuzeyinde Irak, güneyinde Suudi Arabistan, doğusunda Basra körfezi bulunur. Ø Ülkenin büyük bir bölümü çöllerle kaplıdır. Ø Sıcak ve kurak iklim şartları hüküm sürer.
BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ Ø Eskiden korsanlar kıyısı olarak adlandırılırdı. Ø Yedi emirlikten oluşan bir federasyondur. Ø Doğusunda Umman, kuzeyinde Basra körfezi, kuzey batısında Katar, batı ve güneyinde Suudi Arabistan bulunur. NOT:Emirlikleri: Abu-Dabi,Dubai, Şarjah, Fu-çayra, Amcan, Ümmül kayven, Resul Hayme’dir Ø Büyük bir kısmı düzlüktür. Ø Sıcak ve kurak bir iklim vardır. Ø Petrol sayesinde sanayileşme başlamıştır.
MISIR Ø Kuzeyinde Akdeniz, güneyinde Sudan, doğusunda İsrail ve Kızıldeniz, Batısında Libya. Ø Asya ve Afrika kıtalarının birleştiği noktadır. Ø Dünyanın en uzun akarsularından Nil nehri ülkeyi ikiye ayırır. Ø Batıda Libya çölü(alçak plato şeklinde), doğudaki ise çöller yüksek plato şeklindedir. Ø Ülke genelinde çöl iklimi hâkimdir. Nüfusun tamamına yakını Nil vadisi ve deltasında toplanmıştır. Ø Yılda üç ya da dört kez topraktan ürün alınır. Ø Pamukta alınan birim alanda verimde dünyada ilk sıralardadır. Ø Kümes hayvancılığı gelişmiştir. Ø En önemli yer altı kaynağı petroldür. Ø Nüfus artış hızı yüksektir.
BALKAN ÜLKELERİ
MAKEDONYA Ø Kuzeyinde Yugoslavya, güneyinde Yunanistan, doğusunda Bulgaristan, batısında Arnavutluk, Ø Genelde dağlıktır(Şar, pelister, oğrazdan dağ.) Ø En önemli akarsuyu Vardar ırmağı. Ø Karasal iklim görülür.
YUGOSLAVYA(SIRBİSTAN-KARADAĞ) Ø Kuzeyinde Macaristan, güneyinde Makedonya-Arnavutluk, doğusunda Bulgaristan-Romanya, batısında Bosna-Hersek. Ø Ülke geneli dağlıktır.(Koca Balkan Rodop ve Dinar dağ) Ø Tuna-Sava-Tisa ırmakları bulunur. Ø Karasal iklim özellikleri görülür. Ø Türkiye ile olan ilişkiler gelişmemiş NOT: Yugoslavyanın dağılmasıyla (1991): Slovenya Bosna-Hersek Sırbistan-Karadağ (Yugoslavya) Hırvatistan Makedonya ülkeleri ortaya çıkmıştır.
ORTA ASYA CUMHURİYETLERİ
ORTA ASYA CUMHURİYETLERİ' NİN BAZI FARKLI ÖZELLİKLERİ ŞUNLARDIR ü Yüzölçümü en büyük olan Kazakistan (2. 710. 000 km kare) ü Yüzölçümü en küçük olan Tacikistan (143 bin km kare) ü Yüzölçümü ikinci küçük olan Kırgızistan (199 bin km kare) ü Nüfusu en çok olan Özbekistan (22. 964. 000 ) ü Nüfusu en az olan Kırgızistan ( 4. 405. 000 ) ü Nüfus artış oranı en yüksek olan Özbekistan ( binde 28 ) ü Nüfus artış oranı en düşük olan Kazakistan ( binde 9 ) ü Kazakistan Türk nüfusunun en düşük olduğu ülkedir. ü Kişi başına düşen milli gelirin en yüksek olduğu ülke Türkmenistan'dır. (2120 $) ü Kişi başına düşen milli gelirin en az olduğu ülke Tacikistan' dır. ü Step alanlarının, meralık alanların toplam yüzölçüm içinde ülke yüzölçüm oranına göre en fazla olan ülke Kazakistan'dır. ü Çöllerin ülke yüzölçümüne göre en fazla olduğu ülke Türkmenistan'dır. ( % 80 ) ü Ortalama yükseltisi en fazla olan ülke Kırgızistan 'dır. ü Dağlık alanların ülke yüzölçümüne göre en fazla alan kapladığı ülke Kırgızistan' dır. (Tyenşan ve Tanrı Dağları )
TÜRKMENİSTAN Ø Kuzey-Doğuda: Özbekistan Güneyinde: Afganistan Kuzeybatıda: Kazakistan Batısında: Hazar denizi Ø En önemli akarsuyu Ceyhun' dur.
NOT:Hazar' a kıyısı olan 5 ülkeden biridir. (Rusya, Türkmenistan, İran, Kazakistan, Azerbaycan' dır)
Ø Ülkenin büyük bölümü çöller ile kaplıdır (Karakum Çölü).
NOT: Sulama amacıyla yapılan Karakum kanalı dünyanın en büyük kanalıdır.
Ø Karasal iklim ve çöl iklimi görülür. Ø Orta Asya Türk Cumhuriyetleri içerisinde nüfus yoğunluğu en düşük olan ülkedir. Ø Dünyanın en önemli pamuk üreticilerindendir. Ø Ülkede karakul koyunlarından dünyaca ünlü astragan kürkü elde edilir. Ø Petrol ve doğalgaz en önemli yeraltı kaynaklarıdır. Çıkartılan doğalgazın büyük bölümü ihraç edilmektedir.
ÖZBEKİSTAN Ø Kuzey-Batıda: Kazakistan Güneyinde: Afganistan Güneydoğuda: Kırgızistan-Tacikistan Güneybatıda: Türkmenistan Ø Orta Asya Türk Cumhuriyetleri' nin hepsine sınırı olan tek ülke' dir. Ø Toprakların büyük bölümü Seyhun(Sirderya) ve Ceyhun (Amuderya) ırmakları arasında yer alır.
Ø Taşkent, Buhara, Semerkant ovaları, Kızılkum Çölü, Fergana çöküntü havzası önemli düzlükleridir. Ø Dünyanın 4. büyük gölü olan Aral Gölü yer alır. Ø Ülkede karasal ve çöl iklimi etkilidir. Ø Orta Asya Türk Cumhuriyetleri içinde en fazla nüfusa sahip ülkedir. Ø Pamuk üretiminde dünyada ilk sıralarda yer alır. Ø Türk Cumhuriyetleri içinde ipek üretiminde 1. sıradadır. Ø Kömür, petrol, doğalgaz, altın önemli yeraltı kaynaklarıdır.
NOT: Dünyanın en saf altını bu ülkede üretilir.
KIRGIZİSTAN Ø Orta Asya Türk Cumhuriyetleri içerisinde yüzölçümü en küçük olandır. Kuzeyde: Kazakistan Güney-doğuda: Çin Batıda: Özbekistan Güneybatıda: Tacikistan Ø Dağlık bir ülkedir. Bu dağlardan en önemlisi Tanrı dağlarıdır.
NOT:Dünyanın
en büyük ikinci kaldera
Ø Karasal iklim görülür. Ø Orta Asya'nın en büyük ipek kozası işleme tesisleri ile ipekli kumaş fabrikası buradadır. Ø Önemli yeraltı kaynakları; kömür, petrol, doğalgaz, bakır, demir, kurşun, kalay ve altındır. Fakat işletemez.
KAZAKİSTAN Ø Batı Türkistan'da en geniş topraklara sahip Türk Cumhuriyeti'dir. Kuzeyde: Rusya Güney: Kırgızistan-Özbekistan Güneybatıda: Türkmenistan Doğuda: Çin Batıda: Hazar denizi Ø Aral, Balkaş ve Tengiz ülkenin önemli gölleridir. En önemli akarsuları Seyhun ve İrtiş' tir. Ø Sert karasal iklim görülür.
Ø
Ülkede Kazakların nüfus artış oranı yüksektir. Ø Türk Cumhuriyetleri içerisinde hayvan varlığı en zengin olan ülkedir. Meraların geniş yer tutmasından dolayı hayvancılıkta ülkede önem taşır. Karakul koyunları (Kürk yapımında hem yününden hem derisinden faydalanılır. ) yetiştirilir. Ø Ülke yeraltı kaynakları bakımından çok zengindir. Hemen hemen bütün madenler bulunur. Başlıcalar; Demir, kömür, doğalgaz, petrol, krom, bor, bakır, kurşun, alüminyum, fosfat, tungsten, nikel ve kalaydır. Ø Rezerv bakımından Kazakistan; Ø Tungstende dünya 1. si, Krom ve manganezde dünya 2. si Bor minerallerinde dünya 3. sü, Molibden ve fosfatta dünya 4. sü Ø Kömür ve demir üretiminde dünyanın önde gelen ülkelerindendir. Ø Kazakistan Türk Cumhuriyetleri içerisinde sanayi bakımından en çok gelişen ülkedir. Ø Dünya'nın ikinci büyük uzay üssü BAYKONUR Kazakistan' da dır.
TACİKİSTAN Ø Kuzeyinde: Kırgızistan Güneyinde: Afganistan Doğusunda: Çin Batısında: Özbekistan Ø Ülkenin büyük bölümü 4000 m yüksekliğindeki Pamir Platosu ve Tanrı dağlarının uzantıları kaplamıştır. Ø Ülkenin tamamı deprem kuşağında yer alır. Ø Ülke genelinde karasal iklim hâkimdir. Ø Orta Asya ülkeleri arasında nüfus artış hızı en fazla olan ülkedir. Ø Kırsal kesimdeki nüfusun büyük bölümü göçebe hayvancılıkla geçinir. Ø Petrol, doğalgaz ve kömür önemli yeraltı kaynaklarıdır. |